
तपाईंले hiragana कण्ठ गर्नुभयो, क्रियाको रूप परिवर्तन (verb conjugations) अभ्यास गर्नुभयो, र हरेक बिहान kanji पढ्नुभयो। तर जापानी भाषा बोल्दा अझै पनि केही खल्लो सुनिन्छ। नेटिभ स्पिकरहरू नम्रतापूर्वक मुस्कुराउँछन् तर केही कुरा नपुगेको जस्तो लाग्छ। त्यो नपुगेको कडी नै जापानी onomatopoeia हो।
जापानी onomatopoeia ध्वनिमा आधारित शब्दहरू हुन् जुन नेटिभ स्पिकरहरूले कुराकानी, मंगा, एनिमे, चिकित्सा कार्यालय, व्यापारिक इमेल, र मौसम पूर्वानुमानमा हरेक दिन प्रयोग गर्छन्। यी केवल रमाइला ध्वनि प्रभावहरू मात्र होइनन्। यी सूक्ष्म अर्थका तहहरू हुन् जसले पाठ्यपुस्तकको जापानी र वास्तविक जापानी बीचको भिन्नता देखाउँछन्। जापानी onomatopoeia शब्दकोशमा ४,५०० भन्दा बढी शब्दहरू छन्, जबकि अंग्रेजीमा लगभग १,०००–१,५०० मात्र छन्। एकपटक तपाईंले यिनको प्रयोग सुरु गरेपछि, तपाईंको जापानी भाषा तुरुन्तै थप जीवन्त, स्पष्ट र प्राकृतिक महसुस हुनेछ।
यस पूर्ण मार्गनिर्देशिकामा, तपाईंले जापानी onomatopoeia को बारेमा जान्नुपर्ने सबै कुरा सिक्नुहुनेछ: यसका पाँच प्रकारहरू, नयाँ शब्दहरू आफैं बुझ्न मद्दत गर्ने गठनका नियमहरू, वास्तविक वाक्यहरूमा प्रयोग गर्ने व्याकरणका ढाँचाहरू, र विषय अनुसार व्यवस्थित गरिएको विस्तृत शब्दकोश। अन्तसम्ममा, तपाईंसँग यी शब्दहरू आत्मविश्वासका साथ प्रयोग गर्ने ज्ञान र उपकरण दुवै हुनेछन्।
सुरु गर्नु भन्दा पहिले: जापानी onomatopoeia hiragana र katakana दुवैमा लेखिन्छन्। यदि तपाईं यस मार्गनिर्देशिकामा रहेका हरेक उदाहरण धाराप्रवाह पढ्न चाहनुहुन्छ भने, पहिले तपाईंको kana बलियो छ भन्ने कुरा सुनिश्चित गर्नुहोस्।
विषय-सूची [लुकाउनुहोस्]
अंग्रेजीमा, onomatopoeia त्यस्ता शब्दहरू हुन् जसले वर्णन गर्ने कुराको जस्तै ध्वनि निकाल्छन् — जस्तै buzz, crash, tick-tock, meow। तिनीहरूले वास्तविक, सुन्न सकिने ध्वनिको प्रतिनिधित्व गर्छन्। जापानी भाषाले ध्वनिका लागि पनि यसरी नै काम गर्छ — तर यो अझ धेरै अगाडि जान्छ।
जापानी onomatopoeia ले ध्वनिको मात्र वर्णन गर्दैन। तिनीहरूले बनावट (textures), चाल (movements), भावनात्मक अवस्थाहरू, शारीरिक संवेदनाहरू, र वातावरणीय अवस्थाहरूको पनि वर्णन गर्छन्। fuwa fuwa (ふわふわ) जस्तो शब्दले नरम र भुवादार कुरालाई वर्णन गर्छ — जस्तै ताजा सिरानी वा बादल जस्तो प्यानकेक। यसमा कुनै पनि ध्वनि संलग्न हुँदैन। तैपनि यसलाई onomatopoeia कै रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ।
यो व्यापकता नै जापानी onomatopoeia लाई अद्वितीय बनाउँछ — र सिक्नका लागि अत्यावश्यक बनाउँछ। जापानी भाषामा, अंग्रेजीको तुलनामा क्रियाहरू कम विशिष्ट हुन्छन्। अंग्रेजी बोल्नेहरूले glance, stare, gaze, peer, वा gawk गर्न सक्छन् — यी सबै हेर्ने विभिन्न प्रकारका लागि फरक क्रियाहरू हुन्। जापानी भाषामा, यी मध्ये धेरैलाई केवल 見る (miru) को रूपमा अनुवाद गरिन्छ। त्यसैले, onomatopoeia ले ती सूक्ष्म अर्थहरू बोक्छन् जुन क्रियाले मात्र व्यक्त गर्न सक्दैन। 見る को अगाडि jiro jiro (じろじरो) थप्नुहोस् र तपाईंले अभद्र रूपमा हेरेको (stare) अर्थ पाउनुहुनेछ। chira chira (ちらちら) थप्नुहोस् र तपाईंले सुटुक्क छेउबाट हेरेको (glance) अर्थ पाउनुहुनेछ। क्रिया उही रहन्छ — onomatopoeia ले सबै अभिव्यक्तिपूर्ण काम गर्छ।
यसैले सिक्नेहरूले कहिलेकाहीं जापानी भाषालाई "अस्पष्ट" भन्छन्। वास्तवमा, यो अस्पष्ट छैन। जापानी onomatopoeia ले असाधारण सटीकता प्रदान गर्दछ — तपाईंले केवल तिनलाई जान्नुपर्दछ।
जापानी भाषाविद्हरूले onomatopoeia लाई पाँच कोटीहरूमा वर्गीकृत गरेका छन्। प्रत्येकको फरक उद्देश्य हुन्छ, त्यसैले तिनीहरूलाई छुट्टाछुट्टै बुझ्दा सम्पूर्ण प्रणालीलाई पछ्याउन धेरै सजिलो हुन्छ।
Giseigo अंग्रेजी बोल्नेहरूका लागि सबैभन्दा परिचित प्रकार हो। तिनीहरूले मानिस र जनावरहरूले निकाल्ने वास्तविक ध्वनिको प्रतिनिधित्व गर्छन्। केही ध्वनिहरू अंग्रेजी समकक्षहरूसँग मिल्दोजुल्दो हुन्छन् — अरू भने अचम्मलाग्दो रूपमा फरक हुन्छन्।
जनावरका आवाजहरू:
| जापानी | रोमाजी | जनावर | अंग्रेजी ध्वनि |
| わんわん | wan wan | कुकुर | Woof |
| にゃーにゃー | nyaa nyaa | बिरालो | Meow |
| もーもー | moo moo | गाई | Moo |
| こけこっこ | koke kokkō | भाले | Cock-a-doodle-doo |
| げろげろ | gero gero | भ्यागुतो | Ribbit |
| ぶーぶー | buu buu | सुँगुर | Oink |
| ちゅんちゅん | chun chun | भँगेरा | Tweet |
| がおー | gaoo | भालु / गोडजिल्ला | Roar |
| ひひいん | hihiin | घोडा | Neigh |
| ちゅーちゅー | chuu chuu | मुसो | Squeak |
मानिसका आवाजहरू:
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| くすくす | kusu kusu | शान्तसँग गलल हाँस्नु, हाँसो थाम्न नसक्नु |
| げらげら | gera gera | ठूलो स्वरले हाँस्नु |
| おいおい | oi oi | ठूलो स्वरले रुनु (वयस्क रुने) |
| うわーん | uwaan | बच्चा ठूलो स्वरले रोएको |
| ごにょごにょ | gonyo gonyo | अरूले नसुन्ने गरी गनगन गर्नु |
| ぺちゃくちゃ | pecha kucha | सानोतिनो, अनावश्यक कुराहरूमा गफिनु |
| ぺらぺら | pera pera | विदेशी भाषा धाराप्रवाह बोल्नु |
| おほん | ohon | ध्यान आकर्षित गर्न घाँटी सफा गर्नु (खोक्रेको जस्तो) |
| がみがみ | gami gami | माथिल्लो तहको व्यक्तिले गाली गर्नु वा कचकच गर्नु |
| うふふ | ufufu | केही रहस्य भए जस्तो गरी मुसुमुसु हाँस्नु |
२. Giongo (擬音語) — वस्तुहरू र प्रकृतिबाट आउने ध्वनिहरू
Giongo ले वातावरणमा हुने वास्तविक ध्वनिहरूलाई प्रतिनिधित्व गर्छ — वर्षा, हावा, आगो, मेसिन, पाइलाको आवाज। यी मंगामा निरन्तर देखा पर्छन्, जहाँ दृश्य कथाको भागको रूपमा चित्रमै ध्वनि प्रभावहरू कोरिएका हुन्छन्।
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| ざーざー | zaa zaa | भारी, निरन्तर वर्षा |
| ぽつぽつ | potsu potsu | भर्खरै पर्न थालेको पानीका थोपाहरू |
| しとしと | shito shito | हल्का, शान्त र सुस्तरी परिरहेको पानी |
| ごろごろ | goro goro | चट्याङको गडगडाहट |
| ぴかっ | pikkat | बिजुलीको अचानक चमक |
| めらめら | mera mera | आगोको ज्वाला अचानक दन्किएको |
| ぱちぱち | pachi pachi | आगोको कडकडाहट वा ताली बजाएको आवाज |
| ぴゅーぴゅー | pyuu pyuu | हिउँदको चिसो, सुसाउने हावा |
| さーさー | saa saa | रूखका पातहरूबाट बहने हावा |
| ばしゃっ | bashat | बलपूर्वक पानी छ्यापेको आवाज |
| こぽこぽ | kopo kopo | पानी बिस्तारै उम्लिएको आवाज |
| さくさく | saku saku | नरम माटो वा हिउँमा हिँड्दाको पाइलाको आवाज |
| たたたた | ta ta ta ta | पूरा गतिमा दौडिरहेको |
| かちかち | kachi kachi | घडीको टिक-टिक वा क्लिक गर्ने आवाज |
| ぐるぐる | guru guru | केही कुरा गोलगोल घुमिरहेको |
| がたがた | gata gata | हल्लिने वा थर्कने वस्तुको आवाज |
Gitaigo नै जापानी onomatopoeia लाई साँच्चै उल्लेखनीय बनाउने कुरा हुन्। यी शब्दहरूले शारीरिक अवस्था र बनावटलाई वर्णन गर्छन् — त्यस्ता कुराहरू जसले कुनै ध्वनि निकाल्दैनन्। यिनीहरूमध्ये धेरैको लागि अंग्रेजीमा कुनै सीधा समकक्ष छैन, जसले गर्दा यिनलाई सिक्न गाह्रो र सही रूपमा प्रयोग गर्दा प्रभावशाली बनाउँछ।
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| ふわふわ | fuwa fuwa | हल्का, नरम, भुवादार (सिरानी वा ताजा पाउरोटी जस्तो) |
| べとべと | beto beto | पसिना वा कुनै अप्रिय कुराले टाँसिएको (sticky) |
| びしょびしょ | bisho bisho | पानीले पूरै भिजेको (soaked) |
| さらさら | sara sara | रेशमी नरम (कपाल, बालुवा, सानो खोला) |
| ざらざら | zara zara | छुँदा खस्रो महसुस हुने |
| ぬるぬる | nuru nuru | चिप्लो र लेसिलो (slimy) |
| ほかほか | hoka hoka | तातो र आरामदायी, भर्खरै पकाएको भात जस्तो |
| むしむし | mushi mushi | गर्मी र ओसिलो, अप्रिय उकुसमुकुस |
| ひんやり | hinyari | छुँदा आनन्ददायी चिसो महसुस हुने |
| ぐちゃぐちゃ | gucha gucha | लथालिङ्ग, भद्रगोल, फोहोर |
| ぎらぎら | gira gira | कडा चमक, जस्तै चर्को मध्यान्हको घाम |
| さんさん | sansan | धेरै सुन्दर, चम्किलो घाम |
| でこぼこ | deko boko | असमान, खाल्डाखुल्डी भएको जमिन वा सतह |
| じんわり | jinwari | बिस्तारै भिज्नु, जस्तै पसिना वा आँसु |
| ぽかぽका | poka poka | पूरै शरीरमा महसुस हुने आरामदायी, हल्का न्यानोपन |
Giyougo ले चालको तरिका वर्णन गर्छ। त्यसैले, तपाईंले यी शब्दहरू प्रायः जसो चाल बुझाउने क्रियासँग जोडिएको पाउनुहुनेछ। Onomatopoeia ले कार्य कसरी गरिन्छ भन्ने बताउँछ — क्रियाले कार्य के हो भन्ने बताउँछ।
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| うろうろ | uro uro | कुनै गन्तव्य बिना यताउता भौंतारिनु |
| のろのろ | noro noro | चिप्लेकिराको गतिमा सुस्तरी चल्नु |
| ぶるぶる | buru buru | चिसो, डर वा रिसले काँप्नु |
| きょろきょろ | kyoro kyoro | बेचैन भई यताउता हेर्नु, आँखा घुमाउनु |
| ぐったり | guttari | पूर्ण थकानले गर्दा ढल्नु |
| すたこら | sutakora | हतारहतार, उद्देश्यका साथ छिटो हिँड्नु |
| ちょこちょこ | choko choko | साना र छिटा पाइलाले यताउता गर्नु (scurrying) |
| のそのそ | noso noso | भालु जस्तै गह्रौं र सुस्तरी चल्नु |
| よたよた | yota yota | लडखडाउँदै हिँड्नु, लड्न लागेको जस्तो |
| ふらふら | fura fura | कुनै दिशा वा उद्देश्य बिना भौंतारिनु |
| せかせか | seka seka | सधैं हतारमा भए जस्तै व्यस्त भएर चल्नु |
| とぼとぼ | tobo tobo | थकानले टाउको निहुराएर बिस्तारै हिँड्नु (trudging) |
| よちよち | yochi yochi | हिँड्न सिक्दै गरेको बच्चा जस्तै डगमगाउँदै हिँड्नु |
| がくがく | gaku gaku | घुँडा वा जोर्नीहरू अनियन्त्रित रूपमा काँप्नु |
| ぴょんぴょん | pyon pyon | हल्कासँग उफ्रिनु वा उफ्रँदै हिँड्नु |
अन्तमा, gijougo ले भित्री भावनात्मक र मनोवैज्ञानिक अवस्थाहरूको वर्णन गर्छ। फलस्वरूप, तपाईंले यी शब्दहरू अनौपचारिक कुराकानीमा निरन्तर सुन्नुहुनेछ। यी जापानी लोकप्रिय संस्कृतिमा पनि गहिरो रूपमा भिजेका छन् — doki doki र waku waku गीतका शीर्षक, एनिमेका नाम, खेलका मेनु र दैनिक बोलीचालीमा देखा पर्छन्।
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| わくわく | waku waku | उत्साहित, केही राम्रो हुने आशाले हर्षित |
| どきどき | doki doki | डर वा उत्साहले मुटु ढुकढुक हुनु |
| もやもや | moya moya | धमिलो, अशान्त, समाधान नभएको जस्तो भावना |
| くよくよ | kuyo kuyo | विगतका चिन्ता वा गल्तीहरूमा अल्झिरहनु |
| うっとり | uttori | कुनै सुन्दर कुरा देखेर मन्त्रमुग्ध हुनु |
| いらいら | ira ira | रिस उठेको, चिडचिडाहट भएको |
| ぞくぞく | zoku zoku | उत्साह वा डरले जीउ सिरिङ्ग हुनु |
| しんみり | shinmiri | शान्त र गम्भीर, अलि एक्लो महसुस भएको |
| そわそわ | sowa sowa | बेचैन, छटपटी भएको, एक ठाउँमा बस्न नसक्ने |
| うきうき | uki uki | प्रफुल्लित, खुसीले गद्गद भएको |
| くたくた | kuta kuta | पूर्ण रूपमा थकित |
| しょんぼり | shonbori | खिन्न, उदास भएर टाउको निहुराएको |
| にこにこ | niko niko | न्यानोपनका साथ निरन्तर मुस्कुराउनु |
| はらはら | hara hara | केही जोखिमपूर्ण कुरा हेर्दा हुने तनाव र चिन्ता |
| もじもじ | moji moji | लाजले हच्किनु, केही गर्न संकोच मान्नु |
धेरैजसो भाषाहरूमा वास्तविक ध्वनिका लागि onomatopoeia हुन्छन्। जापानी भाषाले यो अवधारणालाई धेरै अगाडि बढायो — र यसका दुई मुख्य कारणहरू छन्।
पहिलो, जापानी क्रियाहरू अंग्रेजी क्रियाहरू भन्दा कम विशिष्ट हुन्छन्। अंग्रेजीमा, हेर्ने कार्यलाई glance, stare, gaze, peer, squint, gawk, र थपमा विभाजन गर्न सकिन्छ। जापानी भाषामा, यी मध्ये धेरै 見る (miru) मा समेटिन्छन्। त्यसैले, onomatopoeia ले ती सूक्ष्म अर्थहरू बोक्छन् जुन क्रिया आफैले व्यक्त गर्न सक्दैन। यही कुरा खानु, हिँड्नु, सुत्नु, रुनु र अन्य प्रायः सबै शारीरिक कार्यहरूमा लागू हुन्छ।
दोस्रो, मंगा संस्कृतिले भाषालाई छिटो विकसित गर्यो। जापानी मंगा कलाकारहरूले onomatopoeia लाई दृश्य ध्वनि प्रभावको रूपमा चित्रमै प्रयोग गर्छन्। दशकौंदेखि, यसले शब्द भण्डारलाई अत्यधिक सुदृढ र विस्तार गर्यो। आज, onomatopoeia केवल मंगा र एनिमेमा मात्र होइन, चिकित्सा परामर्श, मौसम पूर्वानुमान, उत्पादन विवरण, र व्यापारिक लेखनमा पनि देखा पर्छन्। जापानका डाक्टरहरूले बिरामीलाई आफ्नो दुखाइ zuki zuki (ずきずき, चहर्याउने) हो वा gangan (がんがん, टन्किने) हो भनेर सोध्ने गर्छन् ताकि सही विवरण प्राप्त होस्।
जापानी onomatopoeia को बारेमा एउटा सबैभन्दा रोचक कुरा के हो भने यी जथाभावी हुँदैनन् — ध्वनिहरू आफैले अर्थ बोकेका हुन्छन्। भाषाविद् ग्विलिम लकवुडले यो घटनाको अध्ययन गरे र देखाए कि जापानी पृष्ठभूमि नभएका मानिसहरूले पनि यी शब्दहरूको अर्थ अनुमान गर्न सक्छन्। तपाईं आफैं प्रयास गर्नुहोस्:
धेरैजसो मानिसले यी सही अनुमान गर्छन्। ध्वनिहरू संयोगले होइन, उद्देश्यपूर्ण रूपमा अर्थपूर्ण बनाइएका हुन्छन्। यसलाई भाषाविद्हरू ध्वनि प्रतीकवाद (sound symbolism) भन्छन्, र तपाईंले ढाँचाहरू बुझेपछि यसले जापानी onomatopoeia लाई तार्किक र सहज बनाउँछ।
जापानी ध्वनि प्रतीकवादको बारेमा विकिपिडियाको लेख अनुसार, घोष व्यञ्जनहरू (voiced consonants) ले निरन्तर रूपमा गह्रौं, कडा र अधिक तीव्र गुणहरू प्रतिनिधित्व गर्छन्, जबकि अघोष व्यञ्जनहरू (unvoiced consonants) ले हल्का, नरम र कोमल गुणहरू संकेत गर्छन्। अगाडिका अग्ला स्वरहरू जस्तै i ले साना, तीखा र छिटा गुणहरू संकेत गर्छन्, जबकि पछाडिका स्वरहरू जस्तै o र u ले ठूला, सुस्त र गहिरा गुणहरू संकेत गर्छन्।
धेरैजसो जापानी onomatopoeia ले अनुमान गर्न सकिने ढाँचाहरू पछ्याउँछन्। यसका कारण, तपाईंले ध्वनिको बनावट विश्लेषण गरेर अपरिचित शब्दको अर्थ पत्ता लगाउन सक्नुहुन्छ। यहाँ सात मुख्य गठन नियमहरू छन्।
सबैभन्दा सामान्य ढाँचा एउटै अक्षर वा अक्षरहरूको जोडीलाई दोहोर्याउनु हो। यो दोहोर्याइले कुनै कुरा निरन्तर, बारम्बार, वा पटक-पटक भइरहेको संकेत गर्छ।
औपचारिक जापानी भाषामा, दोहोरिने शब्दहरूले कहिलेकाहीं iteration mark 々 प्रयोग गर्छन्, जस्तै 時々 (tokidoki, कहिलेकाहीं) वा 人々 (hitobito, मानिसहरू)। यद्यपि, onomatopoeia मा लगभग सधैं पूरा शब्द दोहोर्याएर लेखिन्छ।
नयाँ onomatopoeia बुझ्नका लागि यो सबैभन्दा शक्तिशाली नियम हो। जापानी भाषाले अघोष व्यञ्जनलाई घोषमा बदल्न dakuten (゛) — दुई साना चिन्ह — प्रयोग गर्छ। घोष संस्करण सधैं गह्रौं, ठूलो र अधिक तीव्र हुन्छ।
| अघोष (Unvoiced) | अर्थ | घोष (Voiced) | अर्थ |
| さらさら | रेशमी नरम | ざらざら | खस्रो र रफ |
| とんとん | हल्का ठकठक | どんどん | कडा ढकढक |
| こんこん | नरम, कोमल ढकढक | ごんごん | ठूलो, गह्रौं ढकढक |
| はらはら | बिस्तारै फर्फराएको | ばらばら | छरपस्ट भएको, टुक्रिएको |
| ぱらぱら | हल्का वर्षाको थोपा | ばらばら | भारी छरिएका थोपाहरू |
त्यसैले, जब तपाईं नयाँ onomatopoeia भेट्टाउनुहुन्छ, तपाईंलाई पहिले नै थाहा हुन्छ कि यसको घोष संस्करण अधिक तीव्र हुनेछ। यो एउटा नियमले दर्जनौं शब्दका जोडीहरू तुरुन्तै बुझ्न मद्दत गर्छ।
स्वर परिवर्तन गर्दा वर्णन गरिएको संवेदनाको गुणस्तर परिवर्तन हुन्छ। यो ढाँचा सयौं शब्दहरूमा लागू हुन्छ:
यी तीन "धातु ठोक्किएको" ध्वनिहरू तुलना गर्नुहोस्:
यिनलाई ठूलो स्वरले भन्नुहोस्। तपाईंले सुन्न सक्नुहुन्छ कि कसरी स्वरले एउटै व्यञ्जन ढाँचालाई पूर्ण रूपमा नयाँ रूप दिन्छ।
っ मा समाप्त हुने शब्दहरूले अचानक र आकस्मिक कुरालाई प्रतिनिधित्व गर्छन्। वर्णन गरिएको आकस्मिक कार्यसँग मिल्दोजुल्दो गरी ध्वनि अचानक रोकिन्छ।
り मा समाप्त हुने शब्दहरू नरम, क्रमिक र सचेत महसुस हुन्छन् — जुन glottal stop को ठीक उल्टो ऊर्जा हो। तिनीहरूले कोमल वा सुस्त कुराको वर्णन गर्छन्।
ん मा समाप्त हुने शब्दहरूले अनुनासिक प्रतिध्वनि बोक्छन् — जुन कुरा केही समय रहन्छ वा गुञ्जिन्छ। ध्वनिका लागि, यिनीहरू प्रायः बज्ने वा गुञ्जने खालका हुन्छन्। अवस्थाका लागि, यिनीहरूले चलिरहेको कुरालाई संकेत गर्छन्।
दीर्घ स्वर (ー) भएका शब्दहरूले लामो समयसम्म चल्ने, निरन्तर वा तानिएको कुरालाई वर्णन गर्छन्। तानिएको स्वरले तानिएको कार्यलाई दर्साउँछ।
जापानी onomatopoeia व्याकरणको दृष्टिले बहुमुखी हुन्छन्। यद्यपि, प्रत्येक शब्द निश्चित तरिकाले वाक्यमा जोडिने गर्छन्। यी ढाँचाहरू बुझ्नुको अर्थ हो तपाईंले कुनै पनि onomatopoeia सही रूपमा प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ — केवल तपाईंले कण्ठ गरेका मात्र होइन।
यो सबैभन्दा सामान्य ढाँचा हो। क्रियाविशेषणको रूपमा क्रियालाई परिमार्जन गर्न onomatopoeia पछि と थप्नुहोस्। यसले क्रियाको कार्य कसरी भइरहेको छ भनी बताउँछ।
कुनै पनि onomatopoeia लाई स्वतन्त्र क्रियामा बदल्न する थप्नुहोस्। फलस्वरूप, तपाईंले यसलाई सामान्य क्रिया जस्तै कुनै पनि काल वा रूपमा परिवर्तन गर्न सक्नुहुन्छ।
परिणामस्वरूप हुने अवस्थाको वर्णन गर्न に थप्नुहोस्। यो ढाँचाले कुनै कुरा अन्तमा कस्तो देखिन्छ वा महसुस हुन्छ भन्ने वर्णन गर्न विशेष गरी राम्रो काम गर्छ।
नामपद (noun) को ठीक अगाडि onomatopoeia प्रयोग गर्न の थप्नुहोस्। यसले नामपदलाई परिमार्जन गर्ने विशेषण जस्तै काम गर्छ।
अनौपचारिक वा बोलीचालीको भाषामा, अधिक ऊर्जावान वा कडा स्वरका लागि する को सट्टा やる प्रयोग गरिन्छ।
Onomatopoeia लाई पूर्ण वाक्य वा विधेय (predicate) को रूपमा खडा गर्न だ को प्रयोग गर्नुहोस्। यो अनौपचारिक बोलीमा धेरै प्राकृतिक र प्रभावकारी हुन्छ।
जापानी onomatopoeia लाई प्राकृतिक रूपमा प्रयोग गर्न सुरु गर्ने सबैभन्दा छिटो तरिका तिनलाई तपाईंलाई पहिले नै थाहा भएका आधारभूत क्रियाहरूसँग जोड्नु हो। यहाँ आठ मुख्य क्रियाहरू र तिनलाई परिवर्तन गर्ने onomatopoeia दिइएका छन्।
| Onomatopoeia + क्रिया | अर्थ |
| むくむくと起きる | अल्छी मान्दै ओछ्यानबाट यताउता गर्दै उठ्नु |
| がばっと起きる | अचानक जर्याकजुरुक उठ्नु |
| のっそり起きる | बिस्तारै र गह्रौं शरीर तान्दै उठ्नु |
| むっくり起きる | निद्राबाट एक्कासी उठ्नु |
| Onomatopoeia + क्रिया | अर्थ |
| ぐっすり寝る | गहिरो र मिठो निद्रा सुत्नु |
| すやすや寝る | नियमित सास फेर्दै शान्तसँग सुत्नु |
| うとうと寝る | आधा निद्रामा हुनु, झुल्नु |
| ぐーぐー寝る | निशाचर जस्तै जोडले घुर्दै सुत्नु |
| すーすー寝る | सुतेको बेला शान्त र स्थिर सास फेर्नु |
| Onomatopoeia + क्रिया | अर्थ |
| がつがつ食べる | हतारमा, लोभी भएर खानु |
| ぱくぱく食べる | मुख छिटो-छिटो चलाएर खानु |
| もぐもぐ食べる | शान्त र स्थिर रूपमा चपाएर खानु |
| むしゃむしゃ食べる | आवाज निकालेर चपाउनु र खानु |
| ぺろぺろ食べる | चाटेर खानु (आइसक्रिम वा कुनै गुलियो कुरा) |
| Onomatopoeia + क्रिया | अर्थ |
| がぶがぶ飲む | छिटो-छिटो धेरै पिउनु (guzzle) |
| ちびちび飲む | लामो समयसम्म पुर्याउन थोरै-थोरै सुरुप्प पार्नु |
| ごくごく飲む | स्थिर र निरन्तर रूपमा पिउनु (gulp) |
| ぐびぐび飲む | रक्सी पटक-पटक पिउनु |
| Onomatopoeia + क्रिया | अर्थ |
| とぼとぼ歩く | थकानले टाउको निहुराएर बिस्तारै हिँड्नु |
| のろのろ歩く | अत्यन्तै सुस्तरी पाइला सार्नु |
| すたこら歩く | छिटो र उद्देश्यका साथ हिँड्नु |
| ちょこちょこ歩く | साना र छिटा पाइलाले यताउता गर्नु |
| てくてく歩く | लामो बाटो निरन्तर हिँड्नु |
| Onomatopoeia + क्रिया | अर्थ |
| じろじろ見る | अरूलाई अभद्र रूपमा घुरेर हेर्नु |
| まじまじ見る | कसैको अनुहारमा सिधै र ध्यान दिएर हेर्नु |
| ちらちら見る | आँखाको छेउबाट पटक-पटक सुटुक्क हेर्नु |
| しばしば見る | हेर्दाखेरि पटक-पटक आँखा झिम्काउनु |
| Onomatopoeia + क्रिया | अर्थ |
| めそめそ泣く | कमजोर र दयनीय रूपमा रुनु |
| しくしく泣く | बिस्तारै सुक्सुकाउँदै रुनु |
| おいおい泣く | ठूलो स्वरले कराउँदै रुनु (वयस्क) |
| ぐすぐす泣く | रुँदा सिँगान तान्दै रुनु |
| Onomatopoeia + क्रिया | अर्थ |
| にこにこ笑う | न्यानोपनका साथ निरन्तर मुस्कुराउनु |
| げらげら笑う | ठूलो स्वरले गलल हाँस्नु |
| くすくす笑う | शान्तसँग हाँस्नु, हाँसो लुकाउने प्रयास गर्नु |
| にんまり笑う | शान्त र आत्मसन्तुष्टिका साथ मुस्कुराउनु |
Hiragana बनाम Katakana: कुन लिपि प्रयोग गर्ने?
जापानी onomatopoeia लाई hiragana वा katakana दुवैमा लेख्न सकिन्छ, र दुवै सही हुन्। यद्यपि, लिपिको छनोटले शब्दको भावनामा सूक्ष्म परिवर्तन ल्याउँछ।
Hiragana ले नरम, कोमल र प्राकृतिक महसुस गराउँछ। यो प्रायः गद्य लेखन, अनौपचारिक बोली, र न्यानोपन वा नाजुकता चाहिने परिस्थितिहरूमा देखा पर्दछ।
Katakana ले तीखो, जोड दिने र तीव्र महसुस गराउँछ। यो प्रायः मंगा ध्वनि प्रभाव, विज्ञापनको प्रतिलिपि, र कुनै पनि शब्दलाई ठूलो वा अधिक प्रभावशाली बनाउन चाहिने परिस्थितिहरूमा देखा पर्दछ।
उदाहरणका लागि, ふわふわ को रूपमा लेखिएको fuwa fuwa ले नरम, काल्पनिक र कोमल महसुस गराउँछ — जस्तै सिरानीको शान्त वर्णन। フワフワ को रूपमा लेखिएको त्यही शब्दले अझ स्पष्ट र जीवन्त महसुस गराउँछ — जस्तै उत्पादनको विज्ञापन वा मंगाको प्रतिक्रिया। दुवै सही हुन्। यद्यपि, भावनात्मक वजन अलि फरक हुन्छ।
यसकारण, onomatopoeia लाई सही रूपमा पढ्न र महसुस गर्नका लागि hiragana र katakana दुवैमा निपुणता महत्त्वपूर्ण हुन्छ। यदि तपाईं दुवै लिपिमा आफ्नो पढ्ने क्षमता बलियो बनाउन चाहनुहुन्छ भने, MochiKana को kana फ्ल्यासकार्ड प्रणाली विशेष गरी यस्तै लक्षित अभ्यासका लागि बनाइएको हो।
केही जापानी onomatopoeia का kanji रूपहरू पनि छन्। तपाईंले आधुनिक प्रयोगमा यी विरलै देख्नुहुनेछ — यद्यपि, तिनीहरू अस्तित्वमा छन्, र कहिलेकाहीं शास्त्रीय ग्रन्थहरू वा औपचारिक लेखनमा यिनलाई भेट्टाउन सम्भव छ।
| Kanji रूप | Hiragana | अर्थ |
| 燦燦 | さんさん | अत्यन्तै चम्किलो घाम |
| 昏昏 | こんこん | लामो, गहिरो निद्रा |
| 煌煌 | こうこう | उज्यालो र ज्योतिर्मय चमक |
| 潺潺 | せんせん | पहाडी खोल्साको सफा पानी बगेको आवाज |
| 齷齪 | あくせく | चिन्तित, सधैं समय पुगेन जस्तो महसुस हुनु |
यी दुर्लभ तर रोचक छन्। यसले देखाउँछ कि onomatopoeia केवल अनौपचारिक वा रमाइलो मात्र होइनन् — तिनीहरू लिखित भाषाको हरेक स्तरमा गहिरो रूपमा गाभिएका विशेषता हुन्।
यो तपाईंको छिटो सन्दर्भका लागि शब्दकोश हो, जुन विषय अनुसार व्यवस्थित गरिएको छ। यस खण्डलाई बुकमार्क गर्नुहोस् र जब तपाईं नयाँ शब्द भेट्नुहुन्छ, यहाँ फर्केर हेर्नुहोस्।
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| ざーざー | zaa zaa | मुसलधारे, निरन्तर परिरहेको पानी |
| ぽつぽつ | potsu potsu | भर्खरै पर्न थालेको पानी, केही थोपाहरू |
| しとしと | shito shito | हल्का, शान्त र निरन्तर झरी |
| ぱらぱら | para para | हल्का छरिएको पानी वा असिना |
| ばらばら | bara bara | ठूला, गह्रौं थोपाहरू अचानक खस्न थालेको |
| じとじと | jito jito | निरन्तर पानी परेर सबै कुरा ओसिलो बनाएको |
| ざっ | zat | एकैछिन परेको कडा झरी |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| ごろごろ | goro goro | चट्याङको गडगडाहट र प्रतिध्वनि |
| ぴかっ | pikkat | बिजुलीको अचानक र छोटो चमक |
| どーん | doon | चट्याङको कडा र विष्फोटक आवाज |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| そよそよ | soyo soyo | कोमल, शान्त मन्द हावा |
| さーさー | saa saa | रूखका पातहरूबाट सुस्तरी बहने हावा |
| ぴゅーぴゅー | pyuu pyuu | हिउँदको चिसो, निरन्तर सुसाउने हावा |
| ごーっ | goo | भीषण रूपमा चलिरहेको कडा हावा |
| びゅーびゅー | byuu byuu | आँधी जस्तो कडा र निरन्तर हावा |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| さんさん | sansan | सुन्दर र पर्याप्त रूपमा लागेको उज्यालो घाम |
| ぎらぎら | gira gira | मध्यान्हको चर्को र कडा घाम |
| かんかん | kankan | गर्मी यामको कडा र चर्को ताप |
| ぽかぽか | poka poka | न्यानो, आरामदायी र हल्का ताप |
| ひんやり | hinyari | आनन्ददायी चिसो |
| むしむし | mushi mushi | अप्रिय रूपमा गर्मी र ओसिलो (उकुसमुकुस) |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| ぽたぽた | pota pota | पानीका साना थोपाहरू निरन्तर चुहिएको (तपतप) |
| ぼたぼた | bota bota | ठूला थोपाहरू गह्रौं गरी खसेको |
| ばしゃっ | bashat | बलपूर्वक पानी छ्यापेको |
| ぱしゃっ | pashat | बिस्तारै पानी छ्यापेको |
| ぽろぽろ | poro poro | आँसु पटक-पटक झरेको |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| さらさら | sara sara | सानो खोला शान्त र सजिलोसँग बगेको |
| ちょろちょろ | choro choro | सानो धारो भएर पानी बगेको |
| どーっ | doo | धेरै पानी जोडले बगेको |
| とくとく | toku toku | साँघुरो मुखबाट पानी खन्याउँदा आएको आवाज |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| びしょびしょ | bisho bisho | धेरै पानीले नराम्ररी भिजेको |
| しっとり | shittori | ठीक मात्रामा भिजेको वा ओसिलो भएको |
| じめじめ | jime jime | गर्मी र ओसले टाँसिने गरी भिजेको |
| べとべと | beto beto | टाँसिने, अप्रिय ओसिलोपन |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| こぽこぽ | kopo kopo | पानी बिस्तारै उम्लिएको |
| ごぼごぼ | gobo gobo | जोडले र ठूलो आवाजका साथ उम्लिएको |
| ちゃぷちゃぷ | chapu chapu | पानी बिस्तारै छल्केको |
| ぶくぶく | buku buku | निरन्तर फोकाहरू आएर उम्लिएको |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| めらめら | mera mera | ज्वाला अचानक दन्किएर बलेको |
| ぼーぼー | boo boo | आगो कडा रूपमा बलेको |
| ちろちろ | chiro chiro | सानो ज्वाला फर्फराएको |
| ぱちぱち | pachi pachi | आगो बल्दा आएको कडकडाहट आवाज |
| じりじり | jiri jiri | घाम वा आगोले चर्को गरी पोलेको |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| とぼとぼ | tobo tobo | थकानले लखतरान भई टाउको निहुराएर हिँड्नु |
| のろのろ | noro noro | अत्यन्तै सुस्त गतिमा चल्नु |
| すたすた | suta suta | यताउता नहेरी हतारमा हिँड्नु |
| せかせか | seka seka | सधैं हतारमा भए जस्तै व्यस्त भएर चल्नु |
| ちょこちょこ | choko choko | साना र छिटा पाइलाले यताउता गर्नु |
| よたよた | yota yota | लडखडाउँदै हिँड्नु, लड्न लागेको जस्तो |
| よちよち | yochi yochi | हिँड्न सिक्दै गरेको बच्चा जस्तै हिँड्नु |
| たたたた | ta ta ta ta | पूरा बेगमा दौडनु |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| がばっ | gabat | अचानक जर्याकजुरुक उठ्नु |
| むくむく | muku muku | बिस्तारै यताउता गर्दै उठ्नु |
| のっそり | nossori | बिस्तारै र गह्रौं गरी उठ्नु |
| すっ | sut | सहज र हल्कासँग उभिनु |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| ぐっすり | gussuri | पूर्ण र गहिरो निद्रामा |
| すやすや | suya suya | कोमल सास फेर्दै शान्तसँग सुतेको |
| うとうと | uto uto | आधा निद्रामा, झुलेको |
| ぐーぐー | guu guu | निश्चेत भई सुतेको बेला जोडले घुर्नु |
| こっくりこっくり | kokkuri kokkuri | निद्राले पटक-पटक टाउको झुकेको |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| ぶるぶる | buru buru | चिसो, डर वा रिसले काँप्नु |
| がくがく | gaku gaku | कमजोरी वा डरले घुँडा काँप्नु |
| がたがた | gata gata | चिसो वा डरले बेस्सरी थरथराउनु |
| ぞくぞक | zoku zoku | ढाडमा सिरिङ्ग हुने गरी काँप्नु |
| びくっ | bikut | अचानक झस्कनु (reflex) |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| じろじろ | jiro jiro | अभद्र र खुला रूपमा घुरेर हेर्नु |
| まじまじ | maji maji | अनुहारमा सिधै र ध्यान दिएर हेर्नु |
| ちらちら | chira chira | आँखाको छेउबाट पटक-पटक सुटुक्क हेर्नु |
| きょろきょろ | kyoro kyoro | बेचैन भई आँखा यताउता घुमाउनु |
| ぼんやり | bonyari | धमिलो, अस्पष्ट रूपमा मात्र देख्नु |
| ぎろっ | girot | कसैलाई तीखो र डराउने गरी हेर्नु |
| しばしば | shiba shiba | पटक-पटक आँखा झिम्काउनु |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| がつがつ | gatsu gatsu | भोक वा इच्छाले गर्दा लोभी भएर खानु |
| ぱくぱく | paku paku | मुख पटक-पटक खोलेर र बन्द गरेर खानु |
| もぐもぐ | mogu mogu | निरन्तर र स्थिर रूपमा चपाउनु |
| むしゃむしゃ | musha musha | आवाज निकालेर चपाउनु र खानु |
| ぺろぺろ | pero pero | केही कुरा पटक-पटक चाट्नु |
| かりかり | kari kari | साह्रो कुरा हल्कासँग कडकड चपाउनु |
| さくっ | sakut | कुनै कुरकुरे कुरालाई हल्कासँग टोक्नु |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| がぶがぶ | gabu gabu | छिटो-छिटो धेरै पिउनु |
| ごくごく | goku goku | निरन्तर र स्थिर रूपमा सुरुप्प सुरुप्प पार्नु |
| ちびちび | chibi chibi | सानो र होसियारीपूर्ण सुरुप्प लिनु |
| ぐびぐび | gubi gubi | रक्सी पटक-पटक पिउनु |
भावनाहरू र संवेदनाहरू
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| わくわく | waku waku | उत्साहित, केही राम्रो हुने आशामा |
| どきどき | doki doki | डर वा उत्साहले मुटु ढुकढुक हुनु |
| いらいら | ira ira | रिस उठेको, चिडचिडाहट भएको |
| もやもや | moya moya | अशान्त, स्पष्ट नभएको भावना |
| ぞくぞく | zoku zoku | उत्साह वा डरले जीउ सिरिङ्ग हुनु |
| うっとり | uttori | सुन्दरताले मन्त्रमुग्ध भएको |
| しょんぼり | shonbori | खिन्न, उदास |
| くたくた | kuta kuta | पूरै लखतरान भएको |
| はらはら | hara hara | जोखिमपूर्ण कुरा हेर्दा हुने तनाव |
| うきうき | uki uki | प्रफुल्लित, खुसीले हल्का भएको |
| にこにこ | niko niko | उज्यालो अनुहारले मुस्कुराएको |
| もじもじ | moji moji | लाजले हच्किएको |
| そわそわ | sowa sowa | बेचैन, एकै ठाउँमा बस्न नसक्ने |
| くよくよ | kuyo kuyo | विगतका कुरामा पछुताउँदै बसेको |
| ぺこぺこ | peko peko | भोकले पेट खल्बली भएको |
यो कोटी विशेष गरी व्यावहारिक छ। जापानमा, डाक्टरहरूले बिरामीलाई onomatopoeia प्रयोग गरेर दुखाइ वर्णन गर्न सोध्ने गर्छन् — त्यसैले यी शब्दहरू जान्नु साँच्चै उपयोगी छ।
| जापानी | रोमाजी | दुखाइ वा संवेदनाको प्रकार |
| ずきずき | zuki zuki | चहर्याउने, चस्चस् गर्ने दुखाइ |
| がんがん | gangan | टाउको टन्किने, तीव्र टाउको दुखाइ |
| ひりひり | hiri hiri | छालामा हुने जलन वा पोलेको दुखाइ |
| きりきり | kiri kiri | तीखो, बाउँडिने दुखाइ |
| じんじん | jin jin | झमझमाउने, सुन्निने संवेदना |
| むかむか | muka muka | वाकवाकी लाग्ने, पेट गडबडी भएको महसुस |
| ずーん | zuun | गह्रौं, सुस्त र गहिरो दुखाइ |
| जापानी | रोमाजी | अर्थ |
| ふわふわ | fuwa fuwa | नरम, हल्का, भुवादार |
| さらさら | sara sara | रेशमी, सम्म, बग्ने |
| ざらざら | zara zara | खस्रो, रफ |
| ぬるぬる | nuru nuru | चिप्लो, लेसिलो |
| べとべと | beto beto | टाँसिने र अप्रिय |
| ぐにゃぐにゃ | gunyagunyaa | नरम र लचिलो, साह्रो नभएको |
| ぷにぷに | puni puni | नरम र थिच्दा दबिने, स्ट्रेस बल जस्तो |
| かちかち | kachi kachi | ढुंगा जस्तो कडा, पूर्ण रूपमा कडा |
| ごつごつ | gotsu gotsu | खाल्डाखुल्डी भएको, खस्रो चट्टान जस्तो |
| もちもち | mochi mochi | नरम, चपाउन मिल्ने र तन्किने खालको |
यस मार्गनिर्देशिकामा यी शब्दहरू बुझ्नु एउटा राम्रो सुरुवात हो। यद्यपि, कुराकानीमा यिनलाई प्राकृतिक रूपमा प्रयोग गर्न सक्रिय र निरन्तर अभ्यासको आवश्यकता पर्छ। यहाँ सबैभन्दा प्रभावकारी विधिहरू छन्।
मंगाले हरेक पृष्ठमा giongo र giseigo लाई दृश्य ध्वनि प्रभावको रूपमा प्रयोग गर्छ। सन्दर्भ तुरुन्तै देखिने हुनाले — तपाईंले कार्य र शब्द सँगै देख्नुहुन्छ — तपाईंको दिमागले चाँडै सम्बन्ध स्थापित गर्छ। फलस्वरूप, मंगा onomatopoeia सिक्नका लागि सबैभन्दा प्रभावकारी माध्यमहरू मध्ये एक हो।
जब तपाईं ध्यान दिएर सुन्नुहुन्छ, तपाईंको दिमागले दोहोरिने ध्वनिका ढाँचाहरू टिप्न थाल्छ। तपाईंले waku waku, doki doki, र goro goro यति धेरै सुन्नुहुनेछ कि तिनीहरू तपाईंको स्वभावमै बस्नेछन्। थप रूपमा, नेटिभ स्पिकरहरूको उच्चारण सुन्दा तपाईंलाई ती शब्दहरू सही रूपमा बोल्न मद्दत पुग्छ।
उत्पादनका प्याकेट, खानाका लेबल, एपका इन्टरफेस र मौसम पूर्वानुमानमा onomatopoeia खोज्नुहोस्। जापानी उत्पादनका विवरणहरूमा बनावट वर्णन गर्न fuwa fuwa, mochi mochi, र saku saku निरन्तर प्रयोग गरिन्छ। सन्दर्भमा तिनलाई ध्यान दिँदा सम्झिन सजिलो हुन्छ।
MochiKana मा, तपाईंले आफ्नो स्तर र रुचि अनुसार शब्द भण्डारका आफ्नै डेकहरू सिर्जना गर्न सक्नुहुन्छ। Spaced repetition ले सही समयमा सही शब्द देखाउँछ — ताकि तपाईंले बिर्सनु अघि नै त्यसलाई पुनरावलोकन गर्न सक्नुहोस्।
बोल्दा प्रयोग गर्नु अघि, लेख्ने अभ्यास गर्नुहोस्। हरेक बिहान, विभिन्न 寝る संयोजनहरू प्रयोग गरेर आफ्नो रातीको निद्राको वर्णन गर्नुहोस्। विभिन्न 食べる onomatopoeia प्रयोग गरेर आफ्नो बिहानको खाजाको वर्णन गर्नुहोस्। यो कम दबाबको लेखन बानीले निष्क्रिय अध्ययनले भन्दा छिटो प्रवाह निर्माण गर्छ।
जापानी onomatopoeia केवल तपाईंको जापानी भाषा "पर्याप्त राम्रो" भएपछि थप्न सकिने अतिरिक्त कुरा मात्र होइनन्। जापानी मानिसहरूले हरेक दिन कसरी कुराकानी गर्छन् भन्ने कुराको यो केन्द्रविन्दु हो — अनौपचारिक कुराकानीमा, रचनात्मक लेखनमा, व्यावसायिक सेटिङमा, र चिकित्सा सन्दर्भमा। त्यसैले, साँच्चै प्राकृतिक सुनिने चाहना राख्ने जो कोहीका लागि यी सिक्नु ऐच्छिक कुरा होइन।
राम्रो खबर यो छ कि यो प्रणाली सिक्न सकिने खालको छ। घोष बनाम अघोष व्यञ्जन, स्वरको गुणस्तर, शब्दको अन्त्य, गठनका ढाँचाहरू — एकपटक यी नियमहरू बुझेपछि, तपाईंले प्रत्येक शब्दलाई व्यक्तिगत रूपमा कण्ठ गर्नुको सट्टा नयाँ शब्दहरू आफैं बुझ्न सक्नुहुन्छ। यस मार्गनिर्देशिकामा रहेका भावनाहरू र आधारभूत क्रिया संयोजनहरूबाट सुरु गर्नुहोस्। त्यसपछि तपाईंको आत्मविश्वास बढ्दै जाँदा शब्दकोशका खण्डहरूमा विस्तार गर्नुहोस्।
तपाईंको जापानी भाषा केवल सुधार मात्र हुने छैन — यो जीवन्त हुनेछ।